Przejdź do treści
PL

Lekcja 5 z 8 · 7 min · +100 XP

Jakie są rodzaje złośliwego oprogramowania?

Złośliwe oprogramowanie (malware) to programy stworzone, by szkodzić tobie albo twojemu urządzeniu. Główne rodzaje to robaki, które rozprzestrzeniają się same; trojany, które udają coś przydatnego; programy szpiegujące i infostealery, które kradną hasła i dane; oraz ransomware, które blokuje pliki i żąda okupu. Szybkie aktualizacje zamykają większość drzwi, którymi wchodzą.

▶ Wypróbuj

Dlaczego to ważne

Rodzaje malware różnią się tym, jak się szerzą i czego chcą. Robaki przemieszczają się same, trojany czekają, aż je uruchomisz, infostealery zgarniają zapisane loginy, a ransomware szyfruje pliki i wymusza okup. Aktualizacje i ochrona urządzeń odcinają im drogę.

W 7 minut nauczysz się

  • Robaki szerzą się same, trojany czekają na uruchomienie, infostealery kradną loginy, ransomware blokuje pliki.
  • Pobieraj aplikacje i aktualizacje tylko z oficjalnych źródeł i instaluj aktualizacje od razu.
  • Infekcja? Odłącz, zgłoś i zmień hasła z czystego urządzenia.

Co przećwiczysz

  1. Bestiariusz malware

    Cztery stworzenia, cztery nawyki. Przypisz każdą obserwację do właściwej rodziny.

    • Przeskakuje z komputera na komputer w sieci, choć nikt nic nie kliknął → Robak
    • Darmowy „konwerter wideo”, który po cichu instaluje coś jeszcze → Trojan
    • Kopiuje hasła i ciasteczka zapisane w twojej przeglądarce → Infostealer
    • Każdy plik zmienia się w bełkot, a notatka żąda zapłaty → Ransomware
    • Spiracona gra, która przychodzi z ukrytym dodatkiem → Trojan
    • Krótko po infekcji ktoś loguje się na twoją pocztę z zagranicy → Infostealer
    • Blokuje się też dysk sieciowy, nie tylko twój laptop → Ransomware
    • W jeden dzień trafia w tysiące niezałatanych maszyn na całym świecie → Robak

  2. Pułapka „zaktualizuj odtwarzacz”

    To okienko wyskakuje na stronie z darmowymi filmami. Stuknij każdy sygnał ostrzegawczy.

    HD Video Player
    ⚠️ Twój odtwarzacz wideo jest nieaktualny. Na urządzeniu wykryto 3 wirusy!
    Ten film wymaga najnowszego odtwarzacza. Pobierz teraz HD_Player_Setup.exe.
    Na czas instalacji wyłącz antywirusa.
    Teraz odtwarzane: Makaron w 10 minut

  3. Infekcja? Zrób tak

    Po tym pobraniu twój laptop z NovaCorp dziwnie się zachowuje. Ułóż kroki po kolei.

    1. Odłącz się od Wi-Fi i wyciągnij kabel sieciowy
    2. Nie płać i nie wpisuj żadnych haseł na tym urządzeniu
    3. Od razu zgłoś to do działu IT lub bezpieczeństwa
    4. Pozwól IT przeskanować albo zresetować urządzenie, zanim znów go użyjesz
    5. Zmień hasła z innego, czystego urządzenia
    6. Odzyskaj utracone pliki z kopii zapasowej sprzed infekcji

  4. Zamknij drzwi

    Ostatni sprawdzian Ady: jak w ogóle nie wpuścić malware?

    1. W środku pracy wyskakuje „Uruchom ponownie, aby zainstalować aktualizacje”. Co robisz?

      • Zapisuję pracę i restartuję jeszcze dziś (Odpowiedź)
      • Odkładam to tak długo, jak się da

    2. Skąd powinny pochodzić nowe aplikacje i aktualizacje?

      • Z oficjalnego sklepu z aplikacjami, strony producenta albo ustawień urządzenia (Odpowiedź)
      • Z pierwszego linku do pobrania w wynikach wyszukiwania
      • Z dowolnej strony, byle za darmo

    3. Masz antywirusa. Czy to wystarczy?

      • Pomaga, ale liczą się też aktualizacje, kopie zapasowe i ostrożność przy pobieraniu (Odpowiedź)
      • Tak, antywirus łapie wszystko

Zapamiętaj

Aktualizacje zamykają drzwi, którymi wchodzi malware. Odkładana łatka to otwarte drzwi.

Najważniejsze fakty

  • Ransomware pojawiło się w 44% wycieków danych przeanalizowanych w raporcie Verizon z 2025 roku, wobec 32% rok wcześniej. · Źródło: Verizon, 2025 Data Breach Investigations Report
  • Ransomware WannaCry z 2017 roku szerzyło się jak robak przez lukę w Windows, na którą poprawka bezpieczeństwa była dostępna od około dwóch miesięcy. · Źródło: UK National Audit Office, Investigation: WannaCry cyber attack and the NHS (2017)
  • Robak rozprzestrzenia się między komputerami bez udziału użytkownika, a trojan potrzebuje, żeby ktoś go uruchomił, zwykle dlatego, że wygląda na przydatny program.
  • Infostealery potrafią kopiować nie tylko hasła, ale też ciasteczka sesji, co może wpuścić atakującego na konto, które jest już zalogowane.

Aktualizacja:

Częste pytania

Czym się różni wirus od malware?

Malware to ogólne określenie każdego szkodliwego oprogramowania. Wirus to jeden z jego rodzajów: dołącza się do innych plików i szerzy się, gdy ktoś je otworzy. Robaki, trojany, programy szpiegujące i ransomware to inne rodzaje.

Jak sprawdzić, czy na telefonie jest wirus?

Sygnały ostrzegawcze to nagłe wyskakujące okienka, aplikacje, których nie instalowałeś, szybko rozładowująca się bateria i wiadomości z twoich kont, których nie pisałeś. Usuń nieznane aplikacje, zaktualizuj telefon i zmień ważne hasła z innego urządzenia.

Czy można złapać wirusa, tylko wchodząc na stronę?

Na aktualnym urządzeniu zdarza się to rzadko, ale stare przeglądarki i wtyczki da się wykorzystać. Większość infekcji nadal wymaga, żebyś coś pobrał albo uruchomił, dlatego fałszywe okienka z aktualizacją są tak popularne.

Czy nadal potrzebuję antywirusa?

Wbudowana ochrona w nowoczesnych komputerach i telefonach to dla większości ludzi dobra podstawa. Trzymaj ją włączoną i aktualną, a do tego instaluj aktualizacje od razu i rób regularne kopie zapasowe.

Powiązane pojęcia