Jakie są zasady dla AI i jakie poziomy ryzyka ma AI Act?
Unijny AI Act dzieli AI według ryzyka. Praktyki niedopuszczalne, np. ocena społeczna, są zakazane. AI wysokiego ryzyka, np. przy rekrutacji czy ocenie zdolności kredytowej, wymaga testów, dokumentacji i nadzoru człowieka. Chatboty muszą mówić, że są AI, a deepfake’i trzeba oznaczać. Większość AI, jak filtry spamu, nie ma dodatkowych obowiązków. W Polsce nad przepisami czuwa KRiBSI.
▶ Wypróbuj
Dlaczego to ważne
Zasady dla AI powstają właśnie teraz i decydują, co aplikacje mogą z tobą robić. AI Act obowiązuje każdego, kto oferuje AI w UE, także firmy z USA. Znając poziomy ryzyka, zadajesz właściwe pytania.
W 6 minut nauczysz się
- Poziomy AI Act: zakazane, wysokie ryzyko, trzeba ujawnić, minimalne ryzyko.
- AI, która decyduje o pracy, kredycie lub egzaminach, ma najsurowsze zasady.
- W Polsce nad AI Act czuwa KRiBSI, a RODO dalej chroni twoje dane.
Co przećwiczysz
Cztery poziomy ryzyka
AI Act ustawia każde zastosowanie AI na drabinie. Im wyższy szczebel, tym surowsze zasady.
- 🚫 Niedopuszczalne: zakaz
- AI, która ocenia zachowanie społeczne ludzi, szkodliwie nimi manipuluje albo odczytuje emocje w pracy lub szkole. Zakazana w UE od 2 lutego 2025 r.
- ⚠️ Wysokie ryzyko: surowe zasady
- AI, która pomaga decydować o pracy, kredycie, egzaminach czy dostępie do usług. Potrzebuje oceny ryzyka, dobrych danych, dokumentacji i nadzoru człowieka.
- 💬 Przejrzystość: powiedz ludziom
- Chatboty muszą mówić, że są AI, a deepfake’i trzeba oznaczać jako stworzone lub zmienione przez AI.
- ✅ Minimalne ryzyko: bez nowych zasad
- Filtry spamu, przeciwnicy w grach, filtry do zdjęć. Tu jest większość dzisiejszej AI.
- 🌍 Kogo to dotyczy
- Każdego, kto oferuje lub używa AI w UE, nawet firmy z siedzibą w USA czy Japonii.
Który poziom ryzyka?
Przypisz każde zastosowanie AI do poziomu ryzyka z AI Act.
- Miasto przyznaje mieszkańcom punkty „dobrego obywatela”, od których zależą świadczenia → Zakazane
- Program odczytujący emocje pracowników z kamerki → Zakazane
- Narzędzie, które układa ranking CV kandydatów → Wysokie ryzyko
- Model, który decyduje, kto dostanie kredyt → Wysokie ryzyko
- AI, która ocenia sprawdziany w szkole → Wysokie ryzyko
- Lumi jako chatbot obsługi klienta → Trzeba ujawnić
- Wygenerowane przez AI wideo z prawdziwym politykiem → Trzeba ujawnić
- Filtr spamu w twojej poczcie → Minimalne ryzyko
Kalendarz UE
Prawo włącza się etapami. Ułóż kamienie milowe od najwcześniejszego.
- AI Act wchodzi w życie
- Zaczynają obowiązywać zakazy AI o niedopuszczalnym ryzyku
- Obowiązują zasady dla modeli AI ogólnego przeznaczenia
- Obowiązują zasady przejrzystości dla chatbotów i deepfake’ów
- Obowiązują zasady wysokiego ryzyka np. dla rekrutacji, kredytów i edukacji
- Obowiązują zasady wysokiego ryzyka dla AI w produktach, np. zabawkach i windach
UE, Wielka Brytania, USA
Różne miejsca, różne podejścia. Co tu obowiązuje?
Start-up z USA sprzedaje AI do selekcji CV firmie z Krakowa. Czy obowiązuje AI Act?
- Tak, bo AI jest używana w UE (Odpowiedź)
- Nie, firma jest amerykańska
Wielka Brytania nie jest w UE. Jak na razie głównie reguluje AI?
- Istniejące urzędy stosują swoje zasady do AI w swoich dziedzinach (Odpowiedź)
- Skopiowała AI Act słowo w słowo
- AI nie podlega tam żadnemu prawu
A w USA?
- Nie ma jednej federalnej ustawy o AI, ale działają istniejące prawa i prawo stanowe (Odpowiedź)
- Jedna federalna ustawa obejmuje każde użycie AI
Zapamiętaj
Zasady idą za ryzykiem: im mocniej AI może wpłynąć na twoje życie, tym więcej musi udowodnić.
Najważniejsze fakty
- AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r., a zakazy AI o niedopuszczalnym ryzyku obowiązują od 2 lutego 2025 r. Od zmiany z 2026 r. organizacje mają podejmować działania, które wspierają kompetencje pracowników w zakresie AI. · Źródło: Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 4 w brzmieniu rozporządzenia (UE) 2026/1744
- Zasady dla modeli AI ogólnego przeznaczenia obowiązują od 2 sierpnia 2025 r. Zasady przejrzystości, np. ujawnianie chatbotów i oznaczanie deepfake’ów, od 2 sierpnia 2026 r., a systemy już obecne na rynku mają czas na oznaczanie treści do 2 grudnia 2026 r. · Źródło: Komisja Europejska, harmonogram stosowania AI Act
- Zmiana z 2026 r., tzw. omnibus cyfrowy, przesunęła zasady wysokiego ryzyka np. dla rekrutacji, kredytów i edukacji na 2 grudnia 2027 r., a dla AI w produktach na 2 sierpnia 2028 r. · Źródło: Komisja Europejska, AI Omnibus enters into force, lipiec 2026
- Za najpoważniejsze naruszenia AI Act grozi kara do 35 mln euro albo 7% światowego rocznego obrotu firmy, w zależności od tego, która kwota jest wyższa. · Źródło: Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 99
- W Polsce nad przestrzeganiem AI Act czuwa Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, utworzona ustawą z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. · Źródło: Ustawa o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003
Aktualizacja:
Częste pytania
Czy AI Act dotyczy firm spoza UE?
Tak, jeśli oferują systemy AI w UE albo wyniki ich AI są tu używane. Siedziba firmy nie ma znaczenia.
Kto nadzoruje AI w Polsce?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), utworzona ustawą o systemach sztucznej inteligencji. Na jej stronie gov.pl jest zakładka do składania skarg. Gdy chodzi o twoje dane osobowe, możesz też zwrócić się do UODO.
Czy firma musi mieć certyfikat z AI dla pracowników?
Nie. AI Act wymaga, by firmy, które dostarczają lub używają AI, podejmowały działania wspierające kompetencje pracowników w zakresie AI. Żaden konkretny kurs ani certyfikat nie jest wymagany.
Od kiedy obowiązuje AI Act?
Etapami: zakazy od lutego 2025 r., zasady dla AI ogólnego przeznaczenia od sierpnia 2025 r., zasady przejrzystości od sierpnia 2026 r., a zasady wysokiego ryzyka od grudnia 2027 r. lub sierpnia 2028 r.
Powiązane pojęcia